ଶତ୍ରୁ ଆଘାତ ଯେତେ କଷ୍ଟ ଦିଏନା, ନିଜଲୋକର ସାମାନ୍ୟ କଟୁକଥା ତା’ଠୁ ବହୁଗୁଣ ଅଧିକ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାଏ।
ଛୋଟ ଗପଟିଏ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା।

ଗୋଟିଏ ସହରରେ ପାଖାପାଖି ଥିଲା ଦୁଇଟି ଦୋକାନ। ଗୋଟିଏ କମାର ଶାଳ; ଯେଉଁଠି ଲୁହାର ଯନ୍ତ୍ରପାତି ତିଆରି ହେଉଥିଲା। ଅନ୍ୟ ଦୋକାନଟି ଥିଲା ଏକ ବଣିଆର, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ସୁନା ଗହଣା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିଲା।ସୁନାଗ୍ରହଣା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିବା ଦୋକାନରୁ ସୋର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉ ନ ଥିଲା। ହେଲେ କମାର ଶାଳରୁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପରିମାଣରେ ହାତୁଡ଼ି ପିଟାର ଶବ୍ଦ ଭାସି ଆସୁଥିଲା।

ଏମିତି କିଛିଦିନ ଗଲା। ଦିନେ ଏକସଙ୍ଗରେ କମାରଶାଳରୁ ଖଣ୍ଡିଏ ଲୁହା ଆଉ ବଣିଆ ଦୋକାନରୁ ଖଣ୍ଡିଏ ସୁନା ଛିଟିକି ଆସି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଲେ। ସୁନା ଲୁହାକୁ ଦେଖିଲା। ଲୁହା ବି ସୁନାକୁ ଅନେଇଲା। ସୁନା ପଚାରିଲା, ଲୁହା, ଗୋଟେ କଥା ପଚାରିବି ସତ କହିବୁ? ତୁ ହାତୁଡ଼ିରେ ମାଡ଼ ଖାଉଛୁ। ମୁଁ ବି ହାତୁଡ଼ିରେ ମାଡ଼ ଖାଉଛି। ମୁଁ ତ ପାଟି କରୁନି। ତୁ ଏତେ ବଡ଼ ପାଟି କରୁଛୁ କାହିକି? ଲୁହା କହିଲା, ସୁନା କହିଲୁ, ତୁ ଯେଉଁ ହାତୁଡ଼ିରେ ମାଡ଼ ଖାଉଛୁ ତାହା କେଉଁଥିରେ ତିଆରି। ସୁନା କହିଲା, ଲୁହାରେ ତିଆରି

ଲୁହା କହିଲା- ତୁ ସୁନା, ତୁ ମାଡ଼ ଖାଉଛୁ ଲୁହାରେ। ହେଲେ ମୁଁ ଲୁହା, ମତେ ପିଟୁଛି ଆଉ ଗୋଟେ ଲୁହା। ତୁ ସିନା ପରଲୋକ ହାତରୁ ମାଡ଼ ଖାଉଛୁ। ହେଲେ ମୁଁ ପରା ମୋ ନିଜ ଲୋକଦ୍ୱାରା ପିଟା ଖାଉଛି। ନିଜ ଲୋକର ଛାଟ ପଡ଼ିଲେ ଏତେ କାଟେ ଯେ ନ କାନ୍ଦି ରହିହୁଏନାହିଁ। ତୁ ଯେବେ ସୁନା ହାତୁଡ଼ିରେ ମାଡ଼ ଖାଇବୁ ସେଦିନ ଜାଣିବୁ ନିଜ ଲୋକର ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା କେତେ ବାଧେ !

–ରାଜେନ୍ଦ୍ର

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକଙ୍କର ନଜର ବା ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। ଗୋଟିଏ ଜିନିଷକୁ ଯିଏ ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀରେ ଦେଖେ ତାକୁ ତାହା ସେମିତି ଦେଖାଯାଏ।
ଥରେ ଜଣେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କର କିଛି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଧରି ତୀର୍ଥ ଭ୍ରମଣରେ ବାହାରିଥିଲେ। କିଛି ବାଟ ଯିବା ପରେ ଗୁରୁଜୀଙ୍କୁ ଖୁବ୍ ଶୋଷ ଲାଗିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଡାକି ତାଙ୍କ ଲାଗି ପାଣି ଆଣିବାକୁ କହିଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଦୁହେଁ ବେଶ୍ କିଛି ବାଟ ଯିବା ପରେ ଆଗରେ ଗୋଟିଏ ଝରଣା ଥିବାର ଦେଖିଲେ। ହେଲେ ଝରଣାଟି ମଇଳା ଥିଲା। ଲୋକମାନେ ଶୌଚ ହେଉଥିଲେ। ଲୁଗା ସଫା କରୁଥିଲେ। ଗାଈ, ମେଣ୍ଢାଙ୍କୁ ଗାଧୋଇ ଦେଉଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଜଣେ ଶିଷ୍ୟ ଆରଜଣକୁ କହିଲା, ଏ ପାଣି ଗୁରୁଜୀ ପିଇ ପାରିବେନି। ମୁଁ ଚାଲିଲି। ଏହା କହି ସେ ଫେରି ଆସିଲା। ଗୁରୁଜୀ ତା’ କଥା ଶୁଣି ଚୁପ୍ ରହିଲେ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶିଷ୍ୟକୁ ଅପେକ୍ଷାକଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶିଷ୍ୟଟି ଗୋଟିଏ ମାଟି ପାତ୍ରରେ କିଛି ଜଳ ଧରି ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଜଳ କେଉଁଠୁ ଆଣିଲା ବୋଲି ଗୁରୁଜୀ ପଚାରିଲେ ତ ଶିଷ୍ୟଟି କହିଲା, ମୁଁ ସେହି ଝରଣାରୁ ପାଣି ଆଣିଛି।

ଗୁରୁଜୀ ପଚାରିଲେ, ଝରଣାଟି ମଇଳା ଥିଲା। ତା’ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ତାଙ୍କ ଲାଗି ମଇଳା ପାଣି ନେଇ ଆସିଲା। ଶିଷ୍ୟ କହିଲା, ଝରଣାଟି ମଇଳା ଥିଲା ସତ। ମାତ୍ର କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ମଇଳା ସବୁ ତଳେ ବସିଗଲା। ଆଉ ପାଣି ପରିଷ୍କାର ହୋଇଗଲା। ମୁଁ ସେହି ପରିଷ୍କାର ପାଣି ଆପଣଙ୍କ ଲାଗି ନେଇଆସିଛି।

–ରାଜେନ୍ଦ୍ର

ଯେକୌଣସି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନାନା ଲୋକଙ୍କଠୁ ନାନା କଥା ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। କିଏ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ତ କିଏ ପୁଣି ନକରାତ୍ମକ କଥା କହି ନିରୁତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ। ମାତ୍ର ସଫଳ ସେ ହୋଇଥାଏ ଯିଏ କାହାରି କଥାରେ ଧ୍ୟାନ ନଦେଇ କେବଳ ନିଜ କାମ କରିଚାଲେ।
ଏକଥା କହି ଗୁରୁ ଗପ କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଥରେ ଗୋଟିଏ ବେଙ୍ଗପଲ ଜଙ୍ଗଲରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥାନ୍ତି। ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଥଟ୍ଟାମଜା କରୁଥାନ୍ତି। ଏମିତି ଅନେକ ବାଟ ଯିବା ପରେ ଆଗରେ ଗୋଟିଏ ଖାଲ ପଡ଼ିଲା । ସବୁ ବେଙ୍ଗ ଖାଲଟିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚାଲିଗଲେ। ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ବେଙ୍ଗ ସେହି ଖାଲ ଭିତରକୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା। ଖାଲ ଭିତରକୁ ସିନା ଖସି ପଡ଼ିଲା; ହେଲେ ଖାଲରୁ ବାହାରିବା ଲାଗି ଡିଅାଁକୁଦା ମାରିବାରେ ଲାଗିଗଲା । ଉପରେ ଯେଉଁ ବେଙ୍ଗଦଳ ଥିଲେ ସେମାନେ ଖାଲରେ ପଡ଼ିଥିବା ବେଙ୍ଗଟିକୁଦେଖୁ ଥାଆନ୍ତି । ସେ ଡିଆଁକୁଦା ମାରି କେମିତି ଉପରକୁ ଆସିବାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଛି ତାକୁ ଉପଭୋଗ କରୁଥାନ୍ତି। ଖାଲି ଉପଭୋଗ କରୁନଥାନ୍ତି; ତାକୁ ପରିହାସ କରି ନାନାଦି କଥା କହୁଥାନ୍ତି। ଯେତେ ଚେଷ୍ଟାକଲେ କ’ଣ ତୁ ଆଉ ଗାତରୁ ଉପରକୁ ଉଠିବୁ। ମାତ୍ର ବେଙ୍ଗଟି ଖାଲରୁ ଉଠିବାର ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଥାଏ। ବହୁ ସମୟ ପରେ ସେ ଉପରକୁ ଆସିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଲା।

ଜଣାପଡ଼ିଲା, ଖାଲରେ ପଡ଼ିଥିବା ବେଙ୍ଗଟି ଅନ୍ଧ ଆଉ ବଧିର ଥିଲା। ନା ସେ କାହା କଥା ଶୁଣି ପାରୁଥିଲା ନା କାହାକୁ ଦେଖିପାରୁଥିଲା। ଶେଷରେ ଗୁରୁ କହିଲେ: ଏମିତି ଯିଏ ଅନ୍ୟ କଥାରେ ଆଖି କାନ ବନ୍ଦ କରିଦେବ ଦିନେ ନା ଦିନେ ସେ ସଫଳ ହେବ।

-ରାଜେନ୍ଦ୍ର

ଗୋଟେ ଗାଁରେ ଜଣେ ଦୁଃଖୀ ମଣିଷ ରହୁଥିଲା । ସେ ବହୁତ ଗରିବ ଥିଲା । ତା’ର ଘର ଦ୍ୱାର ନ ଥିଲା। ଜମି ବାଡ଼ି ନ ଥିଲା। ସେ ଭିକ୍ଷା କରି ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲା। ଭାବୁଥିଲା, ଦୁନିଆରେ ଲୋକମାନେ କେତେ ଭଲରେ ରହୁଛନ୍ତି। କେତେ ଖୁସିରେ ରହୁଛନ୍ତି। ମୁଁ କ’ଣ ଏଡ଼େ ହତଭାଗ୍ୟ ଯେ ମୋ ଭାଗ୍ୟରେ ଖୁସି ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ।

ଥରେ ଗାଁକୁ ଜଣେ ସାଧୁ ଆସି କୁଡ଼ିଆ କରି ରହିଲେ। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଶୁଣୁଥିଲେ। ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରୁଥିଲେ। ଦୁଃଖୀ ଲୋକଟି ଭାବିଲା, ମୁଁ ବି ସାଧୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି ଆଉ ମୋ ଦୁଃଖକଥା ତାଙ୍କୁ ଶୁଣେଇବି। ହୁଏତ ସାଧୁ ମୋ ଦୁଃଖର କିଛି ଇଲାଜ କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ଭାବି ସେ ଦିନେ ସାଧୁମହାତ୍ମାଙ୍କ କୁଡ଼ିଆରେ ପହଞ୍ଚôଲା । ତା’ ପାଳି ପଡିବାରୁ ସେ ସାଧୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା । କହିଲା: ମହାତ୍ମା! ମୋ ଜୀବନରେ ଏତେ ଦୁଃଖ କ’ଣ ପାଇଁ? ସାଧୁ କିଛି ସମୟ ତାକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ । କହିଲେ: ତୁମେ ଏଇଥିପାଇଁ ଦୁଃଖୀ ଯେ, ତୁମେ କାହାରିକୁ କେବେ କିଛି ଦେଇନାହଁ। ଲୋକଟି କହିଲା- ମୁଁ ଓଳିଏ ମାଗିଲେ ଗଣ୍ଡିଏ ଖାଉଛି। ମୋ ପାଖରେ କ’ଣ ଅଛି ଯେ ମୁଁ ଅନ୍ୟକାହାକୁ ଦେବି। ସାଧୁ କହିଲେ, ତୁମକୁ ଅନେକ କିଛି ମିଳିଛି। ତମ ଓଠରେ ହସ ଅଛି। ତମେ ତ ଟିକିଏ ହସିଦେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇପାରିବ। ତୁମକୁ କଥା କହିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି। ତମେ ତ ମିଠାକଥା କହି ଲୋକଙ୍କ ମନ ଜିଣିପାରିବ। ଦୁଇଦୁଇଟା ହାତ ଅଛି। ତୁମେ ତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଉପକାର କରିପାରିବ। ଏତିକିକର, ଦେଖିବ, ତୁମେ କେବେ ବି ନିଜକୁ ଦୁଃଖୀ ବୋଲି ଭାବିବ ନାହିଁ।

– ରାଜେନ୍ଦ୍ର

ଜୋର ଜବରଦସ୍ତ ବଳପ୍ରୟୋଗ କରି ଅଥବା ନାଲି ଆଖି ଦେଖେଇ ଯେଉଁ କାମ କରାଯାଇ ନ ପାରେ; ବିଶ୍ୱାସକୁ ଜିତି, ଭଲପାଇ ତା’ଠୁ ବହୁଗୁଣ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟ ହାସଲ କରାଯାଇପାରିଥାଏ।

ଗୁରୁ ଆରିଷ୍ଟୋଟଲଙ୍କର ଏହି କଥାଟିକୁ ସହଜରେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ଶିଷ୍ୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡର ଏକଥା ଜାଣି ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡରଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାମକୁ ନେଇଗଲେ । ସେହିଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ବଣୁଆ ଘୋଡ଼ାଙ୍କୁ ବୋଲ ମନେଇବା ଲାଗି ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ବାନ୍ଧି ରଖୁଥିଲେ । ପ୍ରଚୁର ମାଡ଼ ମାରୁଥିଲେ । ଖାଇବାକୁ ପିଇବାକୁ ଦେଉ ନ ଥିଲେ । କିଛିଦିନ ପରେ ଘୋଡ଼ାଟି ଅସହାୟ ହୋଇ ମାଲିକର ବୋଲ ମାନୁଥିଲା । ସେ ଯାହା କହୁଥିଲା ତାହା କରୁଥିଲା । ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ମୋତେ ଗୋଟେ ଅମଣିଆ ଘୋଡ଼ା ଦିଅ । ମୁଁ ତାହାକୁ ମାରଧର ନ କରି ବି ବୋଲ ମନେଇଦେବି । ଲୋକମାନେ ସେଇଆ କଲେ । ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ ଘୋଡ଼ାଟିକୁ ନ ବାନ୍ଧି ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ । ତାକୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ । ପାଣି ପିଇବାକୁ ଦେଲେ । ତା’ ସହ ଖେଳିଲେ, କଥା ହେଲେ । ସେ ଯୁଆଡ଼େ ଗଲା ତା’ ସାଙ୍ଗରେ ଗଲେ । ଏମିତି କିଛି ଦିନ ଯିବା ପରେ ଦେଖାଗଲା, ଘୋଡ଼ାଟି କ୍ରମଶଃ ଆରିଷ୍ଟୋଟଲଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଛି । ଯଦି ଆରିଷ୍ଟୋଟଲଙ୍କ ଆସିବା ଡେରି ହୋଇଯାଉଛି ଘୋଡ଼ାଟି ନିଜ ଆଡୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ଯାଉଛି । ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ ଠିଆ ହେବାକୁ କହିଲେ ସେ ଠିଆ ହେଉଛି । ବସିବାକୁ କହିଲେ ବସୁଛି ।

ଆରିଷ୍ଟୋଟଲ ଘୋଡ଼ାକୁ ବୋଲ ମନେଇ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡରଙ୍କୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଦଣ୍ଡ ନୁହେଁ ପ୍ରେମର ଶକ୍ତି ଅଧିକ ଆଉ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ତେଣୁ ଦଣ୍ଡ ନୁହେଁ, ପ୍ରେମ ଦିଅ।

– ରାଜେନ୍ଦ୍ର

ଏ କଥାଟି କହିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ଯଦି କେବେ ନିଜ ପ୍ରତି ବିତୃଷ୍ଣା ଆସୁଛି, କିଛି ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଆଗରୁ କିଛି କ୍ଷଣ ଚୁପ୍ ହୋଇ ଯାଆନ୍ତୁ। ଦେଖିବେ, ସବୁ ବଦଳି ଯାଇପାରେ। ଏକ ନୂଆ ଜୀବନର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଆପଣ ପାଇପାରନ୍ତି।

ଏଥର ଆମେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ ୟୁ.ଜି.କ୍ରିଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଗପ ଶୁଣିବା। ଜଙ୍ଗଲରେ ଗୋଟିଏ ଦୁର୍ବଳ ହରିଣ ରହୁଥିଲା। ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ଚଲାବୁଲା କରିପାରୁ ନଥିଲା। ଦୌଡ଼ି ପାରୁନଥିଲା। ବେଳକୁବେଳ ସେ ହତାଶ ହୋଇଉଠୁଥିଲା। ଭାବୁଥିଲା, ବୋଧହୁଏ ତା’ ଜୀବନର ଆଉ କୌଣସି ମୂଲ୍ୟନାହିଁ। ସେ ବଞ୍ଚô ରହି କ’ଣ କରିବ? ଏହା ଭାବି ସେ ପାହାଡ଼ ଉପରୁ ତଳକୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲା। ତଳକୁ ଖସୁଥିବା ବେଳେ ବଣୁଆ ଲଟାରେ ତା’ର ଶିଙ୍ଗ ଗୁଡ଼େଇ ହେଇଗଲା ଆଉ ସେ ତଳେ ନ ପଡ଼ି ଗଛରେ ଝୁଲି ରହିଲା। ସେଇ ଗଛ ମୂଳରେ ଶୋଇଥିଲା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଚିତାବାଘ। ଗଛରୁ ତଳକୁ ଝୁଲି ରହିଥିବା ହରିଣଟି ଏହା ଦେଖି ଡରିଗଲା । ଭାବିଲା, ନିଦ ଭାଙ୍ଗିବା ମାତ୍ରେ ବାଘ ତାକୁ ଖାଇଦବ। ତେଣୁ ସେ ସେଠାରୁ କେମିତି ମୁକୁଳିବ ସେଇ ଚେଷ୍ଟା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲା।
ଯେଉଁ ହରିଣ ଟିକକ ଆଗରୁ ମରିବ ବୋଲି ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ିଥିଲା ସେହି ହରିଣ ଏବେ ବାଘ କବଳରୁ ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ଲାଗି ସଂଘର୍ଷ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲା। କାରଣ ସମୟ ବଦଳି ଯାଇଥିଲା। ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିଯାଇଥିଲା। ଟିକକ ଆଗରୁ ମୂଲ୍ୟହୀନ ଲାଗୁଥିବା ଜୀବନ ବି ତା’ ଲାଗି ମୂଲ୍ୟବାନ ହୋଇଉଠିଥିଲା। ସେ ଜୀବନର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିପାରିଥିଲା।

– ରାଜେନ୍ଦ୍ର

ବାଦଶାହ ଆଳେ କାହିଁକି ବରଙ୍କ ଶାସନ ସମୟର କଥା। ଦିନେ ରାତିରେ ଚୋରି କରୁଥିବା ବେଳେ ଦଳେ ଚୋର ସିପାହୀ ହାତରେ ଧରାପଡ଼ିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଜଣଜଣ କରି ଆକବରଙ୍କ ଦରବାରରେ ହାଜର କରାଗଲା। ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖି ଆକବର ହସିଦେଲେ ଆଉ କହିଲେ, କ’ଣ ଭାଇ, ଶେଷରେ ତମେ ଏଇ କାମକଲ। ହଉ, ଯାଅ। ମୁଁ ତମକୁ କ୍ଷମା କରିଦେଲି। ଲୋକଟି ଚାଲିଗଲା।

ଏଥର କଟୁଆଳ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚୋରକୁ ଦରବାରରେ ହାଜର କଲା। ଆକବର ତାକୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିଉଠିଲେ। ସିପାହୀଙ୍କୁ ତା’ ପିଠିରେ ଗଣିଗଣି ଦଶ ଚାବୁକ ଲଗେଇବାକୁ କହିଲେ। ବାଦଶାହଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳିତ ହେଲା। ଲୋକଟି ଚାବୁକ ମାଡ଼ ଖାଇ କାନ୍ଦିକାନ୍ଦି ଘରକୁ ଗଲା। ଏଥର ପଡ଼ିଲା ତୃତୀୟ ଜଣକର ପାଳି। ଆକବର ତାକୁ ଦେଖି ହସିଦେଲେ ଆଉ ଖୁବ୍ ହାଲୁକା ଭାବନେଇ କହିଲେ, ଏଇଟାକୁ ଲଣ୍ଡା କରିଦିଅ। ମୁହଁରେ ଚୂନକାଳି ବୋଳି ଗାଁଦାଣ୍ଡରେ ବୁଲାଅ।

ଦରବାରରେ ଥିଲେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୀରବଲ। ସେ ଆକବରଙ୍କ ଏଭଳି ନ୍ୟାୟକୁ ବୁଝିପାରିଲେନି। ଗୋଟିଏ ଚୋରି। ହେଲେ ଦଣ୍ଡ ତିନିଟା। ଆକବର କହିଲେ, ବୀରବଲ! ମୁଁ କ’ଣ ପାଇଁ ଏଭଳି ଦଣ୍ଡ ଦେଲି ଭାବୁଛ ତ ? ଯାଅ, ନିଜେ ଯାଇ ଦେଖିଆସ। ବୀରବଲ ଆଉ ଡେରି ନ କରି ଆକବରଙ୍କ ଦଣ୍ଡର ଅର୍ଥ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାଙ୍କୁ ଆକବର କ୍ଷମା କରିଦେଇଥିଲେ ସେ ଗ୍ଳାନିରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଛି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣକ ଦରବାରରେ ମାଡ଼ ଖାଇ ଏପରି ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଛି ସେ ଦୁଇଦିନ ହେବ ଘରେ କବାଟ କିଳି ଶୋଇଛି।

ହେଲେ ତୃତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଯାହାକୁ ଲଣ୍ଡା କରି ଗାଁ ଦାଣ୍ଡରେ ବୁଲୁଥିଲା ସେ ଆରାମରେ ପାନ ଖାଇ ବୁଲୁଛି ଆଉ ପୁଣଥରେ କେଉଁଘରୁ ଚୋରି କରିବ ବୋଲି ଯୋଜନା କରୁଛି। ବୀରବଲ ବୁଝିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ସମାନ; ମାତ୍ର ଲାଠି ବା ବାଡ଼ି ସମାନ ନୁହେଁ!

-ରାଜେନ୍ଦ୍ର