ମହିଳା ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ Zero Gravity ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଯେତେ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ, ତାହା ଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ମାସିକିଆ ଋତୁସ୍ରାବକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା । ମହିଳାମାନେ ଯେ କୌଣସି ଟ୍ରାଭେଲ ପ୍ଲାନ କଲେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଦିଗଟି ପ୍ରତି ସଜାଗ ରହିଥାନ୍ତି ଯେମିତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ନ ହୁଅନ୍ତି । ମହିଳା ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁରୂପ ଟ୍ରାଭେଲ ପ୍ଲାନ କରିବାକୁ ପଡିଥାଏ।

ପୂର୍ବରୁ ମହାକାଶ ଅଭିଜାନ ବେଳେ ମାସିକିଆ ଋତୁସ୍ରାବ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଗୁରୁତ୍ବାକର୍ଷଣ (Micro Gravity )ରେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥା ଥିଲା । ସୁତରାଂ ମହାକାଶ ଅଭିଯାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଆଂଶିକ ଭାବେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଏଥିରୁ ବାଦ ଦେଉଥିଲେକା। ରଣ ସେମାନେ ଋତୁସ୍ରାବକୁ ମହାକାଶରେ କିପରି ମ୍ୟାନେଜ କରିବେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନିଶ୍ଚିତ ନ ଥିଲେ ।

୧୯୮୩ ରେ ଏହି ଧାରଣା ବଦଳି ଗଲା ଯେତେବେଳେ Sally Ride ପ୍ରଥମ ଆମେରିକା ମହିଳା ମହାକାଶକୁ ଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ୬ ଦିନ ପରେ ସେ ଫେରି ଆସିଲେ ସେତେବେଳେ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନ ଥିଲା – How did you manage your periods in space .Selly Ride ଉତ୍ତର ଦେଲେ ସାଙ୍ଗରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ୟାଡ଼ ନେଇଥିଲି । Nature Partner Journal ( NPJ )Microgravity ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅନୁଶୀଳନ ଅନୁଯାୟୀ – Many astronauts today choose to supress their period while in space। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ Microgravity କିମ୍ବା Zerogravity ରେ ଋତୁସ୍ରାବ ଘଟଣା ଓ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଋତୁସ୍ରାବ ଘଟଣା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ମୌଳିକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ।

ପ୍ରସୂତି ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତର ବର୍ଷା ଜୈନ କହିଛନ୍ତି Menstruation in space occurs just as it does in earth . Microgravity ରେ ଋତୁସ୍ରାବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ଧାରଣାର କୌଣସି ଚିକିତ୍ସିୟ କାରଣ ନାହିଁ ।
ବରିଷ୍ଠ ପ୍ରସୂତି ବିଭାଗ ଡାକ୍ତର ରୀତା ବକ୍ସି କହିଛନ୍ତି ,କେତେକ ଲୋକଙ୍କ ଧାରଣା zerogravity ରେ ଋତୁସ୍ରାବ ରକ୍ତ ନିମ୍ନ ଗାମୀ ନ ହେଇ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବ ଗାମୀ ହେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ମହାକାଶରେ ଶରୀରର କ୍ରିୟା କଳାପ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର କ୍ରିୟାକଳାପ ଭଳି ହେଇଥାଏ । Microgravity Environment ଋତୁସ୍ରାବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରି ନ ଥାଏ।

ଅଧିକାଂଶ ମହିଳା ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ ଋତୁସ୍ରାବକୁ କୃତ୍ରିମ ପଦ୍ଧତିରେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ନାହିଁ । ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କପଡ଼ା, ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ଓ ଋତୁସ୍ରାବ କପ ନେଇ ଯାଇଥାନ୍ତି । କାରଣ ଏଗୁଡିକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଡିସପୋଜିବଲ ।
ପ୍ରକୃତ ସମସ୍ୟା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର । ମହାକାଶଯାନର Strict Weight Limit ରହିଥାଏ । ତେଣୁ ଅପ୍ରୟୋଜନ ପଦାର୍ଥ ନିଆ ଯାଏ ନାହିଁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ବଳ ଏପରି କି ପାଣିକୁ ସତର୍କତାର ସହ ବ୍ୟବହାର କରା ଯାଇଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପରିସ୍ରାକୁ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର (Recycle) କରା ଯାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଋତୁସ୍ରାବ ରକ୍ତକୁ ସହଜରେ Recycle କରି ହେବନାହିଁ ,ଯେହେତୁ ଏଥିରେ Solid Waste ରହିଛି।

କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥାମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅଭିଯାନ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି, ଏପରି କି ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଯାନ ବିଷୟ ଅନୁଶୀଳନ କରୁଛନ୍ତି । ତେଣୁ ଗବେଷଣା ଚାଲିଛି ମହିଳାମାନଙ୍କ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ମାସିକ କ୍ରିୟାକୁ କିପରି ସହଜ ଉପାୟରେ Manage କରିହେବ। କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ପୁରୁଷ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ମହିଳା ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ ସଫଳତାର ସହ ମହାକାଶ ଅଭିଯାନ କରି ପାରିବେ।

ଏହି ବିଷୟ ଟି ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଦେଶ୍ୟ ହେଲା ଗତକାଲି ରାଜଧାନୀରେ ଯେପରି କଂଗ୍ରେସ କର୍ମୀଙ୍କ ଉପରକୁ ହଜାର ହଜାର ଲିଟର ପାଣି ବର୍ଷା କରା ଗଲା ଯେତେବେଳେ କି ରାଜ୍ୟରେ ଗଭୀର ଜଳ ସଙ୍କଟ ସେତେବେଳେ ସରକାର ବାହାଦୂରଙ୍କ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏପରି ନୂତନ ଆବିଷ୍କାର କରନ୍ତୁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷୋଭକାରୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅପଚୟ ହେଉଥିବା ପାଣିକୁ ତୁରନ୍ତ Recycle କରିପାରିବେ।

Water Canon ଗୁଡ଼ିକ Make In India Project ମାଧ୍ୟମରେ ଏଭଳି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉ ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ସେଥିରୁ ନିର୍ଗତ ପାଣି Recycle ହେଇ ପାରିବ । ଯଦି ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ ନିଜର ପରିସ୍ରାକୁ Recycle କରି ମାସ ମାସ ସୀମିତ ପାଣିରେ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ସୁରୁଖୁରୁରେ ଚଳେଇ ପାରୁଛନ୍ତି, ତାହେଲେ Water Canon ପାଣିକୁ କାହିଁକି Recycle କରି ହେବ ନାହିଁ। ବିଧାନସଭାରେ ବିଧାୟକମାନେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣନ୍ତୁ। ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରା ଯାଉ।
ଅଯଥା ଜଳ ନଷ୍ଟ ନ ହେଉ, ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ !

– ବିଜୟ ସାହୁ

ଦିନମଜୁରିଆ ହୋଇଗଲେ କୋଟିପତି