ସଂସାରରେ ରହିଛନ୍ତି ଉଭୟ ସାଧୁ ଆଉ ଦୁର୍ଜନ ରହିଛନ୍ତି। ସାଧୁମାନେ ଉତ୍ତମ କଥା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି। ଖଳମାନେ ଅନିଷ୍ଟକର କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟାଇଥାନ୍ତି। ଏବେ ଆମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି ଯେ, ଆମେ କାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆଉ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବା।
ଥରେ ତଥାଗତ ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାମରେ ଯାଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେହି ଗ୍ରାମଟିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ ସେ ତାଙ୍କର ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ତେବେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ଗାଳିଗୁଲଜ କଲେ। ସେ ଜଣେ ଭଣ୍ଡ, ସେ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ତିରସ୍କାର କଲେ। ବୁଦ୍ଧ ଚୁପଚାପ ବସିଥାନ୍ତି। କାହାରିକୁ କିଛି କହୁ ନ ଥାନ୍ତି। କିଛି ସମୟ ପରେ ଲୋକମାନେ ଥକି ପଡ଼ିଥିଲେ। ବୁଦ୍ଧ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତି ଶାନ୍ତି ସ୍ୱରରେ ପଚାରିଲେ, ଆପଣମାନଙ୍କର ଗାଳି କ’ଣ ସରିଗଲା ? ନା ଆହୁରି ଅଛି ? ଏହାକହି ବୁଦ୍ଧ ଆଗକୁ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ଶିଷ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପଚାରିଲେ, ତଥାଗତ! ଲୋକମାନଙ୍କ ଗାଳି କ’ଣ ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଲାନି । ବୁଦ୍ଧ ଉତ୍ତରଦେଲେ: ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଗାଳିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି କେଉଁଠି ଯେ, ମୋତେ ବାଧିବ। ମୁଁ ତ ମୂଳରୁ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ ହିଁ କରିନାହିଁ। ଜଣେ ଭିକ୍ଷୁକ ଚାହିଁଲେ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବ, ନ ଚାହିଁଲେ ଫେରାଇ ଦେଇ ପାରିବ। ତେଣୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ଗାଳିକୁ ଗ୍ରହଣ ନ କରି ଫେରାଇ ଦେଇଛି।
– ରାଜେନ୍ଦ୍ର
