ମଣିଷର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତା’ର ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କରିବା ଭାରତରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କର୍ମ l ଏଥିପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମରେ ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି ପଦ୍ଧତି ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି l ହିନ୍ଦୁ, ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ, ଶିଖ ଆଦି ଧର୍ମରେ ଶବ ଦହନ ପ୍ରଥା ଅଛି l
ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ, ମୁସଲମାନ, ଏହୂଦି ତଥା ଅବ୍ରାହମିକ ଧର୍ମରେ ଶବକୁ ମାଟି ତଳେ ପୋତି ଦଫନ କରିବା ପ୍ରଥା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି l ଇରାନ ଦେଶର ପାର୍ସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅଗ୍ନି ପୂଜକ ଲୋକମାନେ ଶବକୁ ଦହନ କରନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ମାଟି ତଳେ ଦଫନ କରନ୍ତିନହିଁ l ସେମାନେ କୌଣସି ଉଚ୍ଚ ତଥା ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ପଶୁ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଶବକୁ ଥୋଇ ଦେଇ ଆସନ୍ତି l
କେତେକ ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁ ମଧ୍ୟ ଶବକୁ ପକ୍ଷୀ ମାନଙ୍କ ଆହାର ପାଇଁ ପାହାଡ ଉପରେ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି l କିଛି ଦେଶରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଶବକୁ ଭସାଇ ଦେବାର ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ରହିଛି l ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ବଡ ନଦୀରେ ଥିବା କୁମ୍ଭୀର, ସାର୍କ ଆଦି ବଡ ବଡ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଶବକୁ ଶୀଘ୍ର ଉଦରସ୍ଥ କରିଦିଅନ୍ତି l କିନ୍ତୁ ଛୋଟ ନଦୀ ବା ଜଳାଶୟରେ ଶବକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କଲେ ଜଳ ଦୂଷିତ ହୋଇଯାଏ l
ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଚଳିତ ଦୁଇଟି ଶବସତ୍କାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଉଛି ଅଗ୍ନିରେ ଦହନ ଏବଂ ଭୂମିରେ ଦଫନ କରିବା l ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲାଭ ଓ କ୍ଷତି ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିବା l ଶବ ଦହନ ପାଇଁ କାଠ ଓ ବିଜୁଳି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି l କାଠ ବ୍ୟବହାର କଲେ ବନ୍ୟ ସମ୍ପଦ ନଷ୍ଟ ହେବା ସହିତ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି l ତା’ସହିତ ପ୍ରଚଳିତ ପରମ୍ପରା ପାଳନ କରିବା ଆଳରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପିଣ୍ଡଦାନ, ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନ ଓ ସମାଜର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭୋଜି ଦେବା ପାଇଁ ଅନେକ ଅର୍ଥ ହାନୀ ହୋଇଥାଏ l
ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ମାଟି ତଳେ ପୋତିଦେବା l ଏହା ଦ୍ୱାରା ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏନାହିଁ l ଶରୀର ଧୀରେ ଧୀରେ ମାଟିରେ ମିଶିଯାଏ l ସମସ୍ୟା ହୁଏ ଯଦି ଶବକୁ ପୋତିବା ସ୍ଥାନରେ ସମାଧି ନିର୍ମାଣ କରି ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ବହୁତ ଦିନ ପାଇଁ କବଜା କରି ରଖିବା l ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସମାଧି ନିର୍ମାଣ କଲେ ସହର ମାନଙ୍କରେ ଶ୍ମଶାନ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଥାନ ଅଭାବ ପଡ଼ିଯାଏ l ଯଦି ବିଦ୍ୟୁତ ଶବଦାହ ଗୃହରେ ଶବକୁ ଦହନ କରାଯିବ ଏବଂ ତାପରେ କୌଣସି ଧାର୍ମିକ କର୍ମକାଣ୍ଡ କରାଯିବନାହିଁ l ତେବେ କୌଣସି ପ୍ରକାର କ୍ଷତି ହେବନାହିଁ l ସେଥିପାଇଁ ଆଜିକାଲି ଅନେକ ବିକଶିତ ଦେଶର ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ, ମାନବବାଦୀ ଏବଂ ତର୍କଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଏହି ଶବଦାହ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି l
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ମହାନ ନେତା, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲେଖକ, ସମାଜ ସେବକ, ଦାର୍ଶନିକ, ବୈଜ୍ଞାନିକ, କଳାକାର ଆଦି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ମାରକ ସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ l ସେଗୁଡିକ ନୂତନ ପିଢିର ଯୁବ ସମାଜର ପ୍ରେରଣାର ସ୍ରୋତ ହେବ l ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ଶବକୁ ଅରଣ୍ୟ କିମ୍ବା ସଡ଼କ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୋତି ଦେଇ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏ ଗଛ ଲଗାଇବା ଉଚିତ l ଶବ ସେହି ଗଛର ଖାଦ ହୋଇଯିବ l ଗଛଟି ବଞ୍ଚିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ମାରକ ଚିହ୍ନ ହୋଇ ରହିବ l ଯେଉଁମାନଙ୍କର ନିଜର ଚାଷ ଜମି ବା ବଗିଚା ଥିବ ସେଠାରେ ପରିଜନଙ୍କ ଶବକୁ ମାଟି ତଳେ କବର ଦେଇ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବଡ ଝଙ୍କାଳିଆ କିମ୍ବା ଫଳ ଗଛ ରୋପଣ କରି ଦେଲେ ତାହା ବହୁତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ମାରକ ହୋଇ ରହି ଯିବ l ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଶବ ଦାହ ଅପେକ୍ଷା ପର୍ଯ୍ୟାବରଣ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ମାନବ ହିତ ସାଧକ ଭାବେ ଅଧିକ ତର୍କ ସଙ୍ଗତ ମନେ ହେଉଛି l
ଉପରୋକ୍ତ ଦୁଇଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ବିବେକଶୀଳ ଲୋକମାନେ ବିନା ଦ୍ଵିଧାରେ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ପସନ୍ଦ କଲେଣି l ତାହା ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୌଣସି ମେଡ଼ିକାଲ କଲେଜକୁ ଶରୀର ଦାନ କରିବା l ଏହା ଦ୍ୱାରା ମାନବ ସମାଜର ବହୁତ ମଙ୍ଗଳ ସାଧନ ହୋଇପାରିବ l ପ୍ରଥମ – ଡାକ୍ତରୀ ପାଠ ପଢୁଥିବା ଛାତ୍ର ଓ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଶରୀର ବିଷୟରେ ପ୍ରାକ୍ଟିକାଲ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ମିଳିପାରିବ l ଦ୍ୱିତୀୟ – ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କିଛି ଅଙ୍ଗ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରତ୍ୟାରୋପଣ ହୋଇ ପାରିବ l
ଭାରତରେ ଗତ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଶରୀର ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସାଂସଦରେ ଆନାଟୋମୀ ଆକ୍ଟ ପାରୀତ ହେଲା l ଏହି ଅଧିନିୟମ ଅନୁସାରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ବସୀୟତ ନାମା ଲେଖି ଦେବେ ଯେ ମୋର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରକୁ କୌଣସି ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍ଥାନକୁ ସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି l ଏଥିରେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହମତି ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ l ଏହି ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ଅଚିହ୍ନା ଶବକୁ ଯଦି ୪୮ ଘଣ୍ଟା ଭିତରେ କୌଣସି ଦାବିଦାର ମିଳିବ ନାହିଁ ତେବେ ତାକୁ ଗବେଷଣା କରିବା ପାଇଁ ମେଡ଼ିକାଲ କଲେଜକୁ ପଠେଇ ଦିଆଯାଇ ପାରିବ l
ସୁଖର କଥା ଯେ ଶବ ସତ୍କାର ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାଟି ବହୁଳ ଭାବେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଉଛି l
ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ମାନନୀୟ ରାଜନେତା ଯଥା : ଭୂତପୂର୍ବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜ୍ୟୋତିବସୁ, ଭୂତପୂର୍ବ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ବୁଦ୍ଧଦେବ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଜ୍ୟ, କମରେଡ ସୀତାରାମ ଏଚୁରି, ସାମାଜିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସକ୍ରିୟ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରୋଫେସର ଜି ଏନ ସାଇବାବାଙ୍କ ଶବକୁ ମେଡ଼ିକାଲ କଲେଜକୁ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା l ହେତୁବାଦୀ ଡ଼ଃ ଆବ୍ରାହିମ କୋଭୂରଙ୍କ ଶରୀର, ପଞ୍ଜାବର ‘ତର୍କଶୀଳ ପଥ’ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ମାଷ୍ଟର ବଳବନ୍ତ ସିଂହ, ପଞ୍ଜାବର ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ କୃଷ୍ଣ ବରଗାଡିଙ୍କ ଶରୀର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି l
ଆଜିର ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ଶରୀର ଦାନ ଓ ଅଙ୍ଗ ଦାନ ଅଭିଯାନ ଚାଲିଛି l ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଗଣମାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରୀର ଦାନ କରି ସାରିଲେଣି ଏବଂ ବହୁତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରୀର ଦାନ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତି ପତ୍ର ଦାଖଲ କରିସାରିଲେଣି l ମାନବ ଶରୀରର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରିବା ବଦଳରେ ଅନ୍ତିମ ସାର୍ଥକ କରିବା ବେଶୀ ତର୍କ ସଙ୍ଗତ କର୍ମ ଅଟେ l
–ହେତୁବାଦୀ ବାଲ୍ମୀକି
ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ହାଇକୋର୍ଟରେ ମାମଲା
