ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଉତ୍ତରକାଶୀଧରାଲୀ ଗାଁରେ ବନ୍ୟା ବିତ୍ପାତ ପରେ ମାଠିତଳେ ପୋତି ହୋଇଥିବା ମୃତଦେହକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନିଫର ଡଗ୍ ପ୍ରଜାତିର କୁକୁରଙ୍କୁ କାମରେ ଲଗାଯାଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ୫ରୁ ୬ ଫୁଟ ମାଟିତଳେ ପୋତି ହୋଇ ରହିଥିବା ମୃତଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଙ୍ଘି ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ।
ସ୍ନିଫର ଡଗ୍ ପାଖାପାଖି ୫୦ କୋଟି ଶୁଙ୍ଘିବା ରିସେପ୍ଟର୍ସ କ୍ଷମତା ରହିଥାଏ ଯେତେବେଳେ କି ମଣିଷମାନଙ୍କରେ ପାଖାପାଖି ୫୦ ଲକ୍ଷ ରହିଥାଏ। କୁକୁରଙ୍କ ଏହି ଗୁଣର ବ୍ୟବହାର କରି ଏମାନଙ୍କୁ ଟ୍ରେନିଂ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଅଲଗା ଅଲଗା ବାସ୍ନାକୁ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଯେପରିକି କୋକିନର ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କର ବାସ୍ନା।
ବାସ୍ନାକୁ ଚିହ୍ନିବା ପରେ ଏମାନେ ଉକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବସି, ପଞ୍ଝା ମାରି କିମ୍ବା ଭୁକି ଭୁକି ଇସାରା ଦେଇଥା’ନ୍ତି। ସନ୍ଧାନୀ କୁକୁରମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଜାଗାର ଆଖପାଖକୁ ନିଆଯାଏ। ସେମାନେ ଶୁଙ୍ଘି ଶୁଙ୍ଘି ଯଦି କୌଣସି ଜଣା-ଶୁଣା ବାସ୍ନା ବୁଝାପଡେ଼ ସେମାନେ ଖାସ୍ ପ୍ରକାରର ସଂକେତ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଟିମ୍ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉଠାଇଥା’ନ୍ତି ।
ସନ୍ଧାନୀ କୁକୁରମାନଙ୍କ ଟିମରେ ଜର୍ମାନ ଶେଫର୍ଡ, ଲାବ୍ରାଡୋର, ବେଲଜିୟମ ମେଲିନୋଇସ ଏବଂ କୋକର ସ୍ପନିୟଲ ପ୍ରଜାତିର କୁକୁର ବହୁତ ସକ୍ରିୟ, ଫୁର୍ତ୍ତିଲା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ସାଧାରଣତଃ ଶବ ଖୋଜୁଥିବା କୁକୁରକୁ କ୍ୟାଡେଭର ଡଗ୍ କୁହାଯାଏ। ଓଦା ମାଟିରେ ୫ ରୁ ୬ ଫୁଟର ଗଭୀରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ମୃତଦେହକୁ ଶୁଙ୍ଘିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥା’ନ୍ତି। ସେହିପରି ବାଲି କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ମାଟିରେ ୩ ରୁ ୪ ଫୁଟ ଏବଂ ବରଫରେ ୧୦ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଙ୍ଘି ପାରନ୍ତି। ଯଦିଓ, ପାଣି ମାମଲାରେ ଏମାନଙ୍କର ଶୁଙ୍ଘିବାର କ୍ଷମତା ଅଧିକ ନ ଥାଏ।
ଅନେକ ଏପରି ମାମଲା ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି ଯେବେ ୬ ଫୁଟରୁ ତଳେ ପୋତି ହୋଇ ରହିଥିବା ଶବକୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧାନୀ କୁକୁର ଶୁଙ୍ଘି କରି ଚିହ୍ନି ନେଇଥିଲା। ଏମାନଙ୍କର ଶୁଙ୍ଘିବାର କ୍ଷମତା କାରଣରୁ ଶବଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜିବା ସହଜ ହୋଇଯାଏ। କୁକୁର ପବନରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବାସ୍ନାର ହାଲୁକା ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନି ପାରିଥାଆନ୍ତି।
