ରୁଷିଆର ମହାନ ଚିନ୍ତକ ଅସ୍ପେନସ୍କି ଦିନେ ସନ୍ଥ ଗୁର୍ଜେଫଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଆଉ କହିଲେ: ମୋତେ ତୁମକୁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଅଛି । ଗୁର୍ଜେଫ୍ ତାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କାଗଜ କଲମ ଦେଇ କହିଲେ: ତୁମେ କ’ଣ ଜାଣିଛ ସେସବୁର ଏକ ତାଲିକା କରି ମତେ ଦିଅ । ତା’ପରେ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବ । ଅସ୍ପେନସ୍କି ତାଲିକା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଦେଖିଲେ, ସେ କିଛି ବି ଲେଖିପାରୁ ନାହାନ୍ତି । କାରଣ, ଯାହା ସେ ଜାଣିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି ବାସ୍ତବରେ ସେ ମୂଳରୁ ସେ ବିଷୟରେ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ । ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଛି ବୋଲି ସେ ଜାଣନ୍ତି। ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କିଏ ତିଆରି କଲା ସେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ । ମଣିଷ ଜନ୍ମ ହୁଏ ବୋଲି ସେ ଜାଣନ୍ତି । ହେଲେ ମଣିଷ ଭିତରକୁ ଜୀବନଟିଏ କେଉଁଠୁ ଆସେ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ । ସେ ତ କିଛି ବି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ । ତା’ହେଲେ ଲେଖିବେ କ’ଣ? ଦିନଟିଏ ବିତିଗଲା ସିନା ତାଲିକା ନୋହିଲା । ଅସ୍ପେନସ୍କି ଯାଇ ସନ୍ଥ ଗୁର୍ଜେଫଙ୍କୁ କହିଲେ: ମୁଁ କିଛି ବି ଜାଣେନାହିଁ । କେବଳ ଗୁଡ଼ାଏ ଶବ୍ଦ ଜାଣିଛି ଆଉ ତାକୁ ନେଇ ବହିଗୁଡ଼ାଏ ଲେଖି ପକାଇଛି । ହେଲେ ସେ ଶବ୍ଦସବୁ ମୋ ଭିତରକୁ କେମିତି ଆସୁଛି ସେକଥା ବି ମୁଁ ଜାଣେନାହିଁ । ଗୁର୍ଜେଫ୍ ହସିଲେ ଆଉ କହିଲେ: ଶବ୍ଦ ଆୟତ୍ତ କରିବା ଆଉ ଜ୍ଞାନହାସଲ କରିବା ଏକାକଥା ନୁହେଁ ଅସ୍ପେନସ୍କି। ଯାଅ, ଏବେ ତମର ଜ୍ଞାନ ହାସଲ କରିବାର ବେଳ ଆସିଗଲା।

–ରାଜେନ୍ଦ୍ର