୨୦୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍‌ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ପ୍ରାୟ ୨ ବର୍ଷ ବିତି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୬୧୮୧ କୋଟି ଟଙ୍କାର ନୋଟ ଫେରିନାହିଁ। ତେବେ ସେ ନୋଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ କୁଆଡେ଼ ଗଲା ତାକୁ ନେଇ ଉଠିଛି ପ୍ରଶ୍ନ।
ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ ଗତ ମେ  ପହିଲା ସୁଦ୍ଧା ଏହି ପରିମାଣ ୬୨୬୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା। ପୂର୍ବାପେକ୍ଷା ଆଉ ବିଶେଷ ପରିମାଣର ୨୦୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ ଫେରୁ ନ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।
ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ ପକ୍ଷରୁ ସୋମବାର ଜାରି ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ  ୨୦୨୩ ମସିହା ମେ ୧୯ ତାରିଖରେ ବ୍ୟବସାୟ ଶେଷ ହେବା ବେଳକୁ ପ୍ରଚଳନରେ ଥିବା ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ୩.୫୬ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା। ଯାହା ୨୦୨୫ ମେ ୩୧ ସୁଦ୍ଧା ହ୍ରାସ ପାଇ ୬,୧୮୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେଣୁ, ୨୦୨୩ ମେ ୧୯ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରଚଳନରେ ଥିବା ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟର ୯୮.୨୬ ପ୍ରତିଶତ ଫେରି ଆସିଥିବା ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କହାଯାଇଛି।
ଏଠାରେ ସୂଚାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ ଯେ, ନୋଟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ମଧ୍ୟ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟ୍‌ ବୈଧ ରହିବ। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ୨୦୨୩ ମେ ୧୯ ତାରିଖରେ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟ୍‌ ପ୍ରଚଳନରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ବି ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ୧୯ଟି ଆଞ୍ଚଳିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏସବୁ ନୋଟ ବଦଳ କରିହେବ। ପୁଣି ଡାକଘର ମାଧ୍ୟମରେ ଏସବୁ ନୋଟ ପଠାଇଲେ ତାହା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାରେ ଜମା ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ନୋଟିସ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା।
 ପାକିସ୍ତାନ ହାରିଲା ତେବେ ଅସ୍ତ୍ର ବିରତି କାହିଁକି
ଗତ ଦୁଇବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଦେଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁଇ ହଜାର ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍‌ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ନୋଟିସ୍‌ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ବର୍ଷ ବିତିଗଲାଣି ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନୋଟଗୁଡ଼ିକର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିପାରିନାହିଁ। ଯାହାକୁ ନେଇ ଉଠିଛି ପ୍ରଶ୍ନ। ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍‌ ଇଣ୍ଡିଆ ସୂତ୍ରରୁ ଯାହା ଜଣାପଡ଼ିଛି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୬୨୬୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଫେରିନାହିଁ। 
 ଆରବିଆଇ ପକ୍ଷରୁ ଶୁକ୍ରବାର ପ୍ରକାଶିତ ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ଆପଣଙ୍କୁ କହିରଖୁଛୁ ଯେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ତଳେ ହି ନୋଟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ମଧ୍ୟ ଟଙ୍କାର ନୋଟ୍‌ ବୈଧ ରହିଛି। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ୧୯ ମଇ୨୦୨୩ ରେ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟ୍‌ ପ୍ରଚଳନରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲା।
ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍‌ ୨ ମଇରେ ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ କହିଛି ଯେ ୧୯ ମଇ ୨୦୨୩ ରେ ବ୍ୟବସାୟ ଶେଷ ହେବା ବେଳକୁ ପ୍ରଚଳନରେ ଥିବା ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ୩.୫୬ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲାଯାହା ୩୦ ଏପ୍ରିଲ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ହ୍ରାସ ପାଇ ୬୨୬୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତେଣୁ ୧୯ ମଇ୨୦୨୩ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରଚଳନରେ ଥିବା ୨୦୦୦ ଟଙ୍କାର ନୋଟର ୯୮.୨୪ ପ୍ରତିଶତ ଫେରି ଆସିଛିରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ କହିଛି। ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୁଇ ହଜାର ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍‌ କାହା ପାଖରେ ଏବଂ କାହିଁକି ରହିଛି ତାହା ଜଣାପଡ଼ି ନାହିଁ। ତେବେ କିଏ ଏହାକୁ ରଖିଛି ସେ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ି ନାହିଁ।

ଭାରତ ପାଇଁ ଅସହ୍ୟ ହେଲାଣି ଋଣ ବୋଝ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଋଣ ବାବଦରେ ସୁଦଧ ଯଦି ହିସାବ କରାଯିବ ତେବେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତି ମାସରେ ୧୦ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଗଣିବାକୁ ହେବ। 
ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ରିପୋର୍ଟ୍ ମୁତାବକ ୨୦୧୯-୨୦ରୁ ୨୦୨୩-୨୪ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଦେଶର ଋଣ ପରିମାଣ ୧୭୧ ଲକ୍ଷ ୭୭ ହଜାର କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଋଣ ବାବଦରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ମାସିକ ସୁଧ ବାବଦରେ କେବଳ ୧୦ ଲକ୍ଷ ୬୪ ହଜାର କୋଟି ଦେବାକୁ ପଡୁଛି। ସଂସଦରେ ଏଭଳି ତଥ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି ଖୋଦ କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ପଙ୍କଜ ଚୌଧୁରୀ। ଅର୍ଥନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବାନୁଯାୟୀ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ବାବଦ ଋଣ  ପରିଶୋଧ ପରିମାଣ ଯଦି ଅଧିକ ହେବ, ତାହେଲେ ଏହା ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତି ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ଆଣିଦେବ।

ଅପରପକ୍ଷେ ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷକୁ ମିଶାଇଲେ ଏହି ଋଣ ପରିମାଣ ୨୦୦ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟପି ପାରେ ବୋଲି ଅର୍ଥନୀତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି। ଯାହାକି ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ପକ୍ଷରୁ ଆଇନର ପରିଧି ବାହାରେ। ସେହିଭଳି ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ବଜେଟର ଋଣ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କେବଳ ଋଣ ଦ୍ବାରା ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହ କରାଯିବ। ବିତ୍ତୀୟ ପରିଚାଳନା ଆଇନ ମୁତାବକ, କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଭିତରେ ଋଣକୁ ସୀମିତ ରଖିବା କଥା। ଏହି ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ ବି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଜାଣିଶୁଣି ତଥ୍ୟ ଲୁଚାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଅନେକ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଋଣ ସହିତ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ରାଜସ୍ବ ନିଅଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଯାହାକି ଦେଶର ବିକାଶରେ ଚରମ ବାଧକ ସାଜିପାରେ।

ଦୀର୍ଘ ୫ ବର୍ଷ ପରେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପକ୍ଷରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ରେପୋ ରେଟ ୬.୫ ପ୍ରତିଶତ ଥିବା ବେଳେ ୦.୨୫ ହ୍ରାସ ପାଇ ଏବେ ୬.୨୫ ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏମପିସି ବୈଠକରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିବା କହିଛନ୍ତି ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲାହୋତ୍ରା। ଏହାଦ୍ବାରା ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକୁ ଇଏମଆଇ ହ୍ରାସ କରିପାରେ।
ପ୍ରକାଶ ଥାଉ କି ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ୨୦୨୦ ମେ ମାସରେ କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ପକ୍ଷରୁ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ରେପୋ ରେଟ ୪.୪୦ ରୁ ହ୍ରାସ କରାଯାଇ ୪ ପ୍ରତିଶତ କରାଯାଇଥିଲା।
ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞଙ୍କ କହିବାନୁଯାୟୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ବଜାରର ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ତଥା ମନ୍ଥର ପଡ଼ିଥିବା ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ସୁଧ ହାର ହ୍ରାସ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇ ଥାଇ ପାରେ। କିନ୍ତୁ ଡ଼ଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ଏବେ ଚିନ୍ତାଜନକ ହୋଇ ପଡ଼ିଛି। ଯଦି କିଛି ବୈଶ୍ଵିକ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ଆମରିକୀୟ ଡ଼ଲାର ତୁଳନାରେ ତାଙ୍କର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ଜାରି ରହେ ତେବେ ଏ ଅବସ୍ଥା ଏପ୍ରିଲ ଯାଏଁ ରହିପାରେ।